AED ratuje życie – nie bój się użyć defibrylatora

W centrach handlowych, na dworcach, stadionach i w szkołach – defibrylatory AED są dziś obecne w wielu miejscach, gdzie każdego dnia mijają je setki ludzi. Choć wyglądają niepozornie, mogą uratować życie w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia. Dlaczego warto ich używać i jak to zrobić, wyjaśnia dr n. med. Agnieszka Wojdyła-Hordyńska, kardiolożka z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Opolu.

– Czym jest defibrylacja serca?

– To zabieg ratujący życie, który przeprowadza się w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia. Warto wiedzieć, że można go przeprowadzić wszędzie, a wykonać go mogą – i nawet powinni, świadkowie takiego zdarzenia. Pamiętajmy, że szybka defibrylacja zwiększa szanse na przeżycie osoby, u której wystąpiła taka sytuacja.

– Na czym w takim razie polega ten proces?

– Defibrylacja serca polega na wykorzystaniu kontrolowanego impulsu elektrycznego, odpowiedniej dawki energii elektrycznej, w celu chwilowego zatrzymania chaotycznego lub bardzo szybkiego rytmu serca i przywrócenia prawidłowego rytmu. Prąd elektryczny powoduje nagłą depolaryzację mięśnia sercowego i pozwala na przywrócenie normalnego rytmu.

– Kiedy stosuje się taki zabieg?

– To niezwykle ważny krok w akcjach ratunkowych, kiedy celem jest przywrócenie funkcji serca i płuc, tzw. resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Defibrylacja wskazana jest wyłącznie w określonych rodzajach arytmii serca, szczególnie w migotaniu komór i częstoskurczu komorowym bez tętna. Nie można jej przeprowadzać, jeśli pacjent jest przytomny lub ma puls, ponieważ ta interwencja jest bolesna – jedynie chory nieprzytomny nie będzie czuł bólu związanego ze wstrząsem. Nieprawidłowo przeprowadzony zabieg może wywołać groźną arytmię, na przykład migotanie komór.

– Jakie defibrylatory spotkamy w miejskiej przestrzeni?

– Od kilku lat w miejscach publicznych: urzędach, centrach handlowych, na boiskach, dworcach, lotniskach, w szkołach umieszczane są defibrylatory automatyczne. To proste w obsłudze urządzenia, które nie wymagają od osoby, która się nim posługuje, podejmowania żadnych kluczowych decyzji. Istnieje również defibrylator zewnętrzny z funkcją półautomatyczną AED, który jest najpopularniejszy. Ogólnodostępny defibrylator łączy cechy defibrylatora automatycznego AED i profesjonalnego defibrylatora manualnego, ale w rzeczywistości w obsłudze nie różni się wiele od wcześniej wspomnianego. Sam wykonuje analizę rytmu serca, ale wymaga ręcznego potwierdzenia przed dostarczeniem impulsu poprzez wciśnięcie odpowiedniego przycisku (zazwyczaj jest to czerwony, migający guzik z piorunem). Urządzenie wydaje komunikaty dźwiękowe, prowadzi osobę przeprowadzającą akcję ratunkową „za rękę”, więc nie ma ryzyka, że zrobi się coś niewłaściwie. W przypadku zaobserwowania zagrożenia warto śmiało reagować i sięgnąć po AED.

– Czy osoba, u której przeprowadzono defibrylację, powinna poddać się jakimś badaniom? Na co pacjent powinien szczególnie na coś uważać?

– Pacjent po defibrylacji wymaga pilnej konsultacji kardiologa. Niezależnie od rodzaju zabiegu, ważne jest ustalenie przyczyny arytmii i zaplanowanie dalszego leczenia tak, aby ocenić ryzyko nawrotu takiej sytuacji i zabezpieczenie chorego przed ponownym nagłym zatrzymaniem krążenia. Wynikiem przeprowadzenia kompleksowej oceny może być wdrożenie stałego leczenia farmakologicznego, czasem na całe życie. W takim przypadku niezwykle ważne są przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz  regularne kontrole specjalistyczne. W zależności od przyczyny i ogólnego stanu serca, mogą zostać zalecone ograniczenia w aktywności fizycznej. Do kluczowych elementów leczenia i profilaktyki należy również rzucenie palenia, dieta uboga w sól, kontrola nadciśnienia i cukrzycy.