Bibliotekarki z Opola podpatrywały przyszłość bibliotek w Helsinkach

W  trakcie wizyty studyjnej bibliotekarki odwiedziły mieszczącą się w stolicy Finlandii bibliotekę Oodi – jedno z najważniejszych centrów kultury, nauki i działań twórczych dla mieszkańców Helsinek.

– Zobaczyłyśmy bibliotekę, która realnie odpowiada na potrzeby mieszkańców: daje narzędzia, przestrzeń, wiedzę i zaufanie. To bardzo bliskie temu, co chcemy rozwijać także w Opolu – podkreślają uczestniczki wyjazdu Martyna Kawka i Patrycja Przybylska z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu.

To kolejna część projektu make-a-thek, organizowanego przez stowarzyszenie Public Libraries 2030 i finansowanego z programu Horizon Europe, w którym uczestniczy placówka z Opola. Celem wyjazdu było poznanie nowoczesnych rozwiązań bibliotecznych oraz udział w działaniach związanych ze zrównoważoną modą, naprawą ubrań i ideą gospodarki obiegu zamkniętego. Termin wyjazdu był też nie przypadkowy. Podczas pobytu opolanek w Oodi trwał tydzień tematyczny poświęcony zrównoważonemu rozwojowi, modzie cyrkularnej oraz idei Fashion Revolution. Program obejmował naprawianie ubrań, naukę nowych umiejętności, warsztaty rękodzielnicze i spotkania edukacyjne. Bibliotekarki z Opola mogły brać czynny udział w wydarzeniach, a jednocześnie obserwować organizację pracy tak nowoczesnej instytucji.

Każdego dnia Oodi proponowała użytkownikom inne aktywności w ramach make-a-thek. Co ciekawe, wiele z nich realizowano we współpracy z miejskimi instytucjami i organizacjami społecznymi.

– Miałyśmy możliwość porozmawiać z przedstawicielami Centrum Młodzieżowego Miasta Helsinki, którzy pomagają młodym użytkownikom w prostych pracach krawieckich. Mają do tego specjalnie przygotowaną przestrzeń, bogatą w akcesoria potrzebne do szycia – od igieł po maszyny i manekiny. Wszystko odbywa się w otwartej przestrzeni. Nie trzeba się umawiać, każdy może na chwilę przysiąść, coś zrobić lub poobserwować – mówi Martyna Kawka. – Cieszymy się, bo my również już niedługo będziemy oferować podobne usługi. Jesteśmy w trakcie tworzenia Mobilnej Pracowni Krawieckiej, która będzie dostępna w naszych placówkach. Mamy mniej przestrzeni niż Oodi, ale liczymy, że nasz makerspace spełni oczekiwania mieszkańców – dodaje Patrycja Przybylska.

Nasze bibliotekarki uczestniczyły także  w dwóch – jak przyznają  – inspirujących warsztatach. Podczas pierwszego uczestnicy projektowali własne wzory, które następnie skanowano i wycinano laserowo na jeansowych tkaninach z recyklingu. W taki sposób można tworzyć autorskie łatki, naszywki czy dekoracyjne elementy z tkanin, drewna i innych materiałów. Drugi, odbywający się pośród bibliotecznych regałów, polegał na haftowaniu wybranych wcześniej wzorów. Opolanki wykorzystały też możliwość nauki naprawiania ubrań – poprzez tworzenie naprasowanek oraz zaszywanie dziur maszyną do szycia. Wszystko odbywało się pod okiem doświadczonych instruktorek.

Przedstawicielki opolskiej biblioteki mogły także obejrzeć zaplecze techniczne helsińskiej Oodi i sposób konserwacji sprzętu dostępnego dla mieszkańców.  – A jest go naprawdę dużo. To nie tylko wyposażenie krawieckiego makerspace’u, ale także sprzęt muzyczny, filmowy, fotograficzny, podcastowy, DJ-ski, konsole do gier, drukarki 3D czy drukarki wielkoformatowe. Dlatego tam każdy bibliotekarz specjalizuje się tam w innej dziedzinie, zna podstawowe procedury techniczne, potrafi identyfikować problemy i wspierać użytkowników. Dzięki temu nawet zaawansowany sprzęt może być ogólnodostępny i dobrze utrzymany – dodają.

Biblioteka Oodi jest częścią systemu Helmet Libraries – wspólnej sieci bibliotek publicznych Helsinek, Espoo, Vantaa i Kauniainen. Obejmuje ona 66 bibliotek stacjonarnych i 5 bibliotek mobilnych, obsługujących około 1,2 mln mieszkańców regionu metropolitalnego. Jedna karta biblioteczna działa we wszystkich placówkach, a książki można wypożyczać i zwracać niezależnie od miasta.

W ostatnim dniu podróży służbowej było poznanie działania Iso Omena Library w Espoo – jednej z najciekawszych bibliotek regionu metropolitalnego Helsinek zintegrowanej z innymi usługami miejskimi. Placówka mieści się w centrum handlowym, bezpośrednio przy węźle komunikacyjnym i stacji metra, co sprawia, że codziennie korzystają z niej mieszkańcy załatwiający różne sprawy „przy okazji”. Biblioteka działa tam jako część nowoczesnego Palvelutori – miejskiego centrum usług, w którym w jednym miejscu znajdują się m.in. biblioteka, punkt informacji miejskiej, urząd pracy, usługi zdrowotne, poradnictwo społeczne, laboratorium medyczne, KELA (fiński odpowiednik ZUS/NFZ) oraz przestrzenie dla młodzieży. Dla opolskich bibliotekarek był to interesujący przykład placówki jako elementu większego ekosystemu usług publicznych – miejsca, które nie funkcjonuje osobno, lecz naturalnie wpisuje się w codzienne życie mieszkańców. Taki model zwiększa dostępność usług, oszczędza czas użytkowników i sprawia, że biblioteka staje się jeszcze bardziej obecna w miejskiej codzienności.

– Sama biblioteka oferuje nie tylko książki i miejsca do nauki, ale także Paję (makerspace) z drukarką 3D, wycinarką laserową i ploterem winylowym, studio muzyczne i nagraniowe oraz scenę wydarzeń. To pokazuje, że również poza centrum Helsinek biblioteki rozwijane są jako nowoczesne przestrzenie twórczości i spotkań. To model oparty na współpracy, dostępności i wygodzie użytkownika – rozwiązanie pokazujące skalę myślenia o usługach publicznych w Finlandii – przyznają pracowniczki opolskiej MBP.

Wizyta w Helsinkach to nie tylko obserwacja, ale też konkretna inspiracja dla działań realizowanych w Opolu. Miejska Biblioteka Publiczna rozwija obecnie własne inicjatywy makerspace’owe i edukacyjne w ramach projektu make-a-thek – m.in. mobilne pracownie, działania związane z naprawą, upcyklingiem i twórczym wykorzystaniem materiałów. Przypomnijmy, że projekt make-a-thek  jest realizowany w dziewięciu europejskich bibliotekach, a Opole znalazło się w tym prestiżowym gronie.

Czas na Opole jest partnerem medialnym MBP w tym projekcie.