Genealogii warto się uczyć już od szkoły
Z początkiem marca rozpoczyna się etap szkolny jubileuszowej, 5. edycji ogólnopolskiego konkursu genealogicznego „Bez korzeni nie zakwitniesz”, organizowanego przez Archiwa Państwowe i Ministerstwo Edukacji Narodowej.
To ostatnie dni, aby szkoły i uczniowie zgłosili swój udział w projekcie, który łączy edukację historyczną z odkrywaniem rodzinnych historii. W przygotowaniach pomoże nowość – kompleksowy wideoporadnik genealogiczny autorstwa Natalii Lipowicz, ambasadorki konkursu, stworzony we współpracy z ekspertami Archiwów Państwowych. Co istotne, decyzją Kuratorów Oświaty konkurs znajduje się na liście konkursów punktowanych, a jego wyniki są uwzględniane w procesie rekrutacji do szkół ponadpodstawowych.
– W poprzedniej edycji otrzymaliśmy zgłoszenia z kilkuset szkół, co było rekordem w historii projektu. To dowód, że młodzi ludzie chcą poznawać historię poprzez własne doświadczenia i rodzinne opowieści. „Bez korzeni nie zakwitniesz” pokazuje, że genealogia może być nowoczesną i angażującą formą edukacji, rozwijającą umiejętności badawcze i budującą świadomość dziedzictwa. Udział w konkursie to nie tylko rywalizacja, ale przede wszystkim odkrywanie historii, która zaczyna się najbliżej nas. Jak pokazują poprzednie edycje, konkurs nie kończy się wraz z ogłoszeniem wyników. Zostają rozmowy z dziadkami, odnalezione fotografie, odkryte historie i poczucie zakorzenienia, które młodzi uczestnicy zabierają ze sobą na całe życie – podkreśla dr Paweł Pietrzyk, naczelny dyrektor Archiwów Państwowych.
„Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna” to projekt edukacyjny Archiwów Państwowych i Ministerstwa Edukacji Narodowej, adresowany do uczniów klas 4–8 szkół podstawowych i ich nauczycieli. Zadaniem uczestników jest stworzenie drzewa genealogicznego oraz prezentacji, która w nowoczesny i twórczy sposób opowie historię rodziny i pokaże jej związki z lokalną społecznością. Celem inicjatywy jest uwrażliwienie młodzieży na wartość dziedzictwa i pamięci, budowanie szacunku dla przeszłości, a także rozwijanie świadomości tożsamości lokalnej i narodowej. Poprzednia edycja konkursu, rozstrzygnięta w maju 2025 r., okazała się przełomowa – wpłynęły aż 684 prace z 370 szkół podstawowych. Wyłoniono aż 17 laureatów,
a uczestnicy zaprezentowali m.in. cyfrowe drzewa genealogiczne, rodzinne podcasty i filmy dokumentalne, a także stare fotografie ożywione z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
W szkołach, między 9 a 16 marca 2026 r., komisje złożone z nauczycieli będą oceniać prace, decydując, które z nich trafią do wojewódzkiego etapu rywalizacji.
Koordynatorami tegorocznej edycji są Archiwum Państwowe w Białymstoku oraz Archiwum Państwowe w Suwałkach, które wspólnie przygotują również finał wydarzenia.
— Zainteresowanie konkursem jest ogromne. Każdego dnia otrzymujemy zapytania od uczniów i nauczycieli z całej Polski. Widzimy, że genealogia naprawdę stała się modna wśród młodego pokolenia. Dla Archiwów Państwowych jest to szczególnie ważne, ponieważ konkurs staje się naturalnym pomostem między instytucjami pamięci a młodym pokoleniem, które odkrywa, że archiwa to nie tylko miejsca przechowywania dokumentów, lecz przestrzeń żywych historii i osobistych odkryć. Tegoroczna gala finałowa, która odbędzie się 12 czerwca br. w Białymstoku, będzie wyjątkowa, bo po raz pierwszy organizują ją wspólnie dwa archiwa państwowe. Z okazji jubileuszowej edycji przygotowujemy wiele niespodzianek i wydarzeń towarzyszących — chcemy, aby było to prawdziwe święto młodych odkrywców historii i ich rodzin — zapowiada dr Marek Kietliński, dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku.
Wideoporadnik można obejrzeć tutaj: https://youtu.be/7Hk2eXcvOlQ?si=4cW28Guz0pTeXykx
