Gwiazdy i ich historie. Czesław Niemen

We współpracy z Muzeum Polskiej Piosenki rozpoczynamy cykl tekstów przypominających lokatorów Opolskiej Alei Gwiazd. Jest ich już ponad setka i to nie jest tej Alei ostatnie słowo…

CZESŁAW NIEMEN

Był charyzmatycznym wokalistą obdarzonym wyjątkowym głosem oraz jednym z najbardziej oryginalnych i wpływowych artystów polskiej muzyki popularnej XX w. Zaczynał od prostych piosenek w stylu pop, by niebawem podążyć w kierunku rozbudowanych kompozycji z elementami jazzu i muzyki awangardowej. Był także jednym z pierwszych w Polsce twórców wykorzystujących na dużą skalę instrumenty elektroniczne.

W każdym z tych wcieleń dał się poznać na scenie opolskiego amfiteatru. Z grupą Niebiesko-Czarni pojawił się podczas I KFPP w Opolu w 1963 r., gdzie wykonał kilka piosenek o charakterze ludowym i własną kompozycję „Wiem, że nie wrócisz” (sł. Jacek Grań). Rok później Niebiesko-Czarni wśród kilkunastu piosenek zaprezentowali te stworzone i wykonane przez Niemena, m.in. „Czy mnie jeszcze pamiętasz” (sł. Jacek Grań), „Czas jak rzeka” (sł. Czesław Niemen) i „Pamiętam ten dzień” (sł. Jacek Grań, Włodzimierz Patuszyński). Na III KFPP Niemen z Niebiesko-Czarnymi przedstawił swoje kolejne kompozycje, a wśród nich „Wspomnienie” (muz. Marek Sart, sł. Julian Tuwim) – jeden ze swoich największych evergreenów, choć wtedy jeszcze niedostrzeżony.

V KFPP w Opolu w 1967 r. bezapelacyjnie należał do twórcy i wykonawcy Czesława Niemena oraz jego ponadczasowego utworu „Dziwny jest ten świat” (muz. i sł. Czesław Niemen). Zaśpiewany w koncercie „Premiery” z towarzyszeniem Alibabek i nowego zespołu Akwarele został bardzo dobrze przyjęty przez publiczność w amfiteatrze. Był to przełomowy moment w karierze artysty. Zdobył on Nagrodę Specjalną Przewodniczącego Komitetu ds. PRiTV, a kompozycja nadała tytuł płycie długogrającej, pierwszej w historii polskiej fonografii, która zdobyła status „Złotej Płyty”.

Następne wizyty Niemena na KFPP były wyczekiwane, ale nie miały już charakteru konkursowego, a raczej przedstawiający aktualne zainteresowania i prace artysty. Jak w 1971 r., gdy w trakcie imprezy ,,Jazzorama” na IX KFPP odbierał trzecią w swoim dorobku „Złotą Płytę” Polskich Nagrań za album „Enigmatic” i zaprezentował program związany z tym wydawnictwem. Podobnie rok później, podczas nocnej opolskiej edycji „Musicoramy”, kiedy wystąpił z Grupą Niemen (z Helmutem Nadolskim oraz muzykami SBB w składzie).

Był także zapraszany do koncertów jubileuszowo-wspomnieniowych jak „Przeboje XXX-lecia PRL” w 1974 r. czy „Przeboje XXXV-lecia” i „Złote Przeboje XXXV-lecia” w 1979 r. Śpiewał wtedy m.in. „Wspomnienie” i „Dziwny jest ten świat”. W koncercie „Mikrofon i ekran” na XIII KFPP w 1975 r. przedstawił utwór „Co się stało matko z moim snem” (muz. Katarzyna Gaertner, sł. Ernest Bryll). Rok później festiwalowa opolska publiczność z trudem doczekała się (o świcie) recitalu artysty. W roku 1983 zasiadał w jury XX KFPP, a podczas XXVI KFPP wystąpił z recitalem na scenie Teatru im. Jana Kochanowskiego.

W 1999 r. został wybrany wykonawcą wszech czasów w plebiscycie „Polityki”.

Dekadę po śmierci artysty, w 2014 r., miał miejsce wielki powrót twórczości Czesława Niemena na festiwalową scenę, kiedy to debiutanci 51. KFPP zmierzyli się z jego utworami w koncercie „SuperDebiuty z Niemenem – Świat nie zginie dzięki nim!”, a nad całością przedsięwzięcia czuwała córka legendarnego piosenkarza – Natalia Niemen.

Umieszczona na opolskim rynku w maju 2004 r. gwiazda poświęcona artyście była tą, która zainaugurowała istnienie Alei Gwiazd Polskiej Piosenki. Gwiazdę Niemena odsłonili wspólnie jego stryjeczny brat Romuald Juliusz Wydrzycki i siostra Jadwiga Wydrzycka-Bortkiewicz.

Materiały ze zbiorów Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu. Autorzy zdjęć: Marek Karewicz i Ryszard Łabus.