Niezwykłe historie opolskich ulic (28): 1 Maja – początek Opola
Historia tej ulicy jest znacznie krótsza niż historia 800-letniego Opola, bo zaczyna się dopiero w połowie XIX wieku. Na planie miasta z 1863 roku obecna ulica 1 Maja jest tylko wytyczoną drogą bez nazwy, która kończy się przy dzisiejszej Reymonta.
Rozbudowa tej części Opola zaczęła nabierać rozpędu mniej więcej w czasie, gdy w tej okolicy powstała linia kolejowa i dworzec PKP, który do dzisiaj znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ulicy. Pierwszy budynek dworcowy powstał jeszcze przed rokiem 1850, a więc kilkanaście lat przed jej „narodzinami”. Był to mały jednokondygnacyjny budynek stacyjny wraz z niewielkimi zabudowaniami magazynowymi. Gmach, który dotrwał do dzisiaj, zbudowano na przełomie XIX i XX wieku, a projektantem przebudowanego dworca był Paul Thoemer.
Przybywało urzędników, specjalistów i robotników
Po raz pierwszy pociągi do Opola dotarły w połowie XIX wieku. W tamtym czasie połączenia z naszym miastem obsługiwały Koleje Górnośląskie. Zapewniały komunikację Wrocławia z miastami na Śląsku, a naturalnym przystankiem na tej trasie było oczywiście Opole. Co zrozumiałe, mniej więcej w tym samym czasie zaczęto również wytyczać przy malutkiej uliczce nowe budynki. Zwłaszcza, że w pobliżu zaczęły także powstawać nowe urzędy i zakłady pracy, co w praktyce oznaczało, że przybywało urzędników, specjalistów i robotników, a wszyscy oni potrzebowali mieszkań.
Bliskość dworca sprawiała także, że nie brakowało chętnych, aby w tej okolicy postawić hotel. Taki znajdował się w XIX wieku przy Zimmerstrasse 3, Central – Hotel. W 1902 roku należał do Juliusa Bauma, później właścicielem został W. Moschler. Obiekt został zniszczony w 1945 roku, a w jego miejscu powstała kamienica.
Droga bez nazwy
Na planie Opola z roku 1863 obecna ulica 1 Maja jest zaledwie wytyczoną drogą bez nazwy, która kończyła się przy dzisiejszej ul. Reymonta. Nazwę ulicy ustanowiono dopiero w 1865 roku. Zimmerstrasse, czyli ulica Ciesielska, od znajdujących się przy niej warsztatów mistrzów ciesielskich. Dynamika rozwoju tej jeszcze niedawno małej uliczki nabierała rozpędu, bo przed końcem XIX wieku została zabudowana po lewej stronie rzędem kamienic aż do ulicy Dubois.
– Charakterystyczne dla tej ulicy jest spora rozbieżność numeracji domów: nieparzyste numery, po północnej stronie jezdni, rosną o wiele szybciej niż po przeciwnej stronie – już w okolicy skrzyżowania z ul. Reymonta numery te wynoszą odpowiednio 25 i 6 – pisał miłośnik Opola, Grzegorz Bogdoł.
Palarnia kawy i fabryka mebli
Na samym początku ulicy, w kamiennicy pod numerem 1 funkcjonowała pierwsza elektryczna palarnia kawy w mieście, własność Paula Waltera (na zdjęciu). W tym miejscu handlował także tabaką, papierosami, czekoladą, herbatą oraz likierami, koniakiem, rumem i winem. Ale i ta kamienica nie przetrwała II wojny światowej. A w nowo powstałym budynku znajdował się m.in. bank.
W roku 1929 pod numerem 10 (pomiędzy obecną ul. Dubois a ul. Katowicką) Emanuel Jacob uruchomił fabrykę mebli, która działała w tym miejscu do 1962 roku, przeniesiona następnie na ul. Ozimską.
Nie będzie dłuższa, ale zostanie bardzo ważna
Zaraz po wojnie Opole stało się polskim miastem, a więc Zimmerstrasse przemianowano na 3 Maja, oczywiście na pamiątkę konstytucji z 1791 roku, ale w okresie stalinowskim (1951 rok) ostatecznie i do dzisiaj zmieniono ją na 1 Maja i raczej nic nie wskazuje, aby to się miało zmienić.
O tym, że ulica nie będzie mogła być dłuższa, przesądziły decyzje z odległych już lat 1906-1907. To wtedy powstały Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego. Budowa zakładu definitywnie zamknęła dalszy jej bieg, Choć w pewnym momencie była jedną z najdłuższych w Opolu, rozwijając się równolegle do ulicy Ozimskiej.
I choć 1 Maja nie może być już dłuższa, to jej ranga dla miasta stale rośnie. Coraz piękniej wygląda przecież dworzec PKP, obok niego powstał zielony Plac Kory, rewitalizowana jest zabytkowa lokomotywa, a na wybudowanym kilka lat temu Centrum Przesiadkowym PKS dumnie świeci napis „Witamy w Stolicy Polskiej Piosenki”.
Mają rację zatem ci, którzy powtarzają, że u zbiegu Krakowskiej z 1 Maja rozpoczyna się Opole.
