Od stycznia inaczej się pisze

W 2026 roku zmieniają się zasady polskiej ortografii. Warto je poznać, bo dyktanda nie będą wyglądać tak samo jak dotychczas. Generalnie językoznawcy  zlikwidowali nam kilka ortograficznych dylematów.

 

Wielka i mała litera

Przymiotniki utworzone od nazw własnych, zakończone na -owski, np. chopinowski, będziemy zapisywać zawsze małą literą, a nazwy mieszkańców utworzone od nazw geograficznych – zawsze wielką litera. Na przykład: słowo Opolanin  zapiszemy wielką literą niezależnie od tego, czy wyraz odnosi się do mieszkańca stolicy województwa, czy też regionu.

Wielką lub małą literą będzie można także zapisywać przymiotniki tworzone od imion, zakończone na –owy, -in(yn), -ów (np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, Zosina lalka lub zosina lalka), a także różnego rodzaju nieoficjalne nazwy etniczne, takie jak makaroniarz (Makaroniarz).

Wielką literą będziemy zapisywać nazwy pojedynczych egzemplarzy wyrobów przemysłowych, np. Ford, niezależnie od tego, czy chodzi o nazwę firmy i marki (ciężarówka marki Ford), czy o konkretny egzemplarz (np. przed domem stał czerwony Ford).

Będziemy też stosować jednolity zapis wielką literą wszystkich członów nazw własnych, w tym geograficznych w rodzaju Półwysep Hel, Wyspa Uznam oraz nazw obiektów topograficznych (np. Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ, Most Poniatowskiego). Tylko wyraz ulica będzie – tak jak dotąd – pisany małą literą, np. ulica Józefa Piłsudskiego.

 

„Nie” z przymiotnikami, czyli kiedy łącznie , kiedy rozłącznie

Pisownia partykuły nie z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi będzie zawsze łączna, także z formami stopnia wyższego i najwyższego (np. nielepszy, nielepiej). Zapis łączny nie z imiesłowami odmiennymi będzie obowiązkowy bez względu na znaczenie imiesłowu (np. niepalący, nieumyty).

Łącznie będziemy zapisywać wyrażenia typu półżartem, półserio oraz cząstki niby- i quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą (np. nibyartysta, nibygotyk, quasiopiekun, quasinauka).

Rozdzielna będzie pisownia cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami (np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry).

Dopuszczona zostanie rozdzielna (obok łącznej) pisownia cząstek super-, ekstra-, eko-, wege-, mini- i podobnych (np. superpomysł lub super pomysł) oraz wariantywna pisownia (z łącznikiem, przecinkiem lub spacją) wyrażeń typu tuż-tuż (tuż, tuż oraz tuż tuż).

Szczegóły nowych zasad polskiej pisowni można znaleźć  w komunikacie Rady w załączniku nr 1. Rada ogłosiła także (jako załącznik nr 2 do komunikatu) dokument pt. Zasady pisowni i interpunkcji polskiej zbierający wszystkie przepisy ortograficzne i interpunkcyjne, jakie obowiązują od 1 stycznia 2026 roku. Dokumenty zostały przygotowane przez Zespół ds. Reformy Ortografii RJP kierowany przez prof. dr. hab. Piotra Żmigrodzkiego, a przyjęte przez Radę Języka Polskiego.