Pizza – prosty placek z ciasta, a zarazem kulinarne dzieło sztuki
To danie, które od wieków podbija serca i podniebienia na całym świecie. Kiedy jest Dzień Pizzy? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, ponieważ można go obchodzić kilka razy w roku: 17 stycznia, 9 lutego, 20 marca czy 31 sierpnia. Dziś przypada Światowy Dzień Pizzy i niepowtarzalna okazja dla wszystkich miłośników włoskiego przysmaku, aby bez wyrzutów zjeść jej tyle, na ile przyjdzie ochota.
To nieformalne święto obchodzone jest w różnych krajach świata, szczególnie we Włoszech, a zwłaszcza w Neapolu, skąd wywodzi się słynny placek. Data 17 stycznia została wybrana nieprzypadkowo. Właśnie wtedy obchodzone jest wspomnienie św. Antoniego Wielkiego, którego uznaje się za patrona restauracji i pizzerii. Święto obchodzone jest od lat, lecz oficjalnie zostało wpisane do kalendarza w 2017 roku, kiedy to sztuka wypiekania pizzy znalazła się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Jak powstała pizza?
Historia pizzy to tak naprawdę opowieść o ewolucji prostego dania, które z biegiem czasu podbiło cały świat. I choć kojarzy się przede wszystkim z Włochami, to korzenie powstania tego dania sięgają starożytności i odległych zakątków globu. Pierwsze wzmianki o czymś przypominającym pizzę pochodzą ze starożytnej Persji. Podczas wojen żołnierze Dariusza I Wielkiego używali swoich metalowych tarcz, aby piec płaskie chlebki nad ogniskiem. Dodawali do nich dostępne składniki, tworząc prosty i pożywny posiłek.
Przełomem w historii pizzy był import pomidorów do Europy z Ameryki Południowej. Mieszkańcy Neapolu najszybciej poznali się na smakowitości pomidora i zaczęli dodawać go do płaskiego chleba. Pomidory nadały pizzom soczystość i wyjątkowy smak, a prostota tego połączenia stała się kluczem do popularność wśród mieszkańców Neapolu. Danie trafiło nawet na stoły królewskie. Maria Karolina Austriacka, zakochała się w tym prostym daniu, zleciła zainstalowanie specjalnego pieca do pizzy w swoim pałacu i zaczęła zdobywać uznanie w wyższych sferach. W 1830 roku w Neapolu otwarto pierwszą pizzerię, zwaną „Antica Pizzeria Port’Alba”. Był to moment przełomowy, ponieważ pizza przestała być jedzeniem sprzedawanym wyłącznie przez ulicznych piekarzy, a stała się daniem serwowanym w specjalnie do tego celu przeznaczonych lokalach. W tym tez czasie powstała najsłynniejszy rodzaj pizzy – Margherita, która zawdzięcza swoją nazwę królowej Włoch, Małgorzacie Sabaudzkiej. Jej składniki – pomidory, mozzarella i bazylia – symbolizują kolory włoskiej flagi (czerwony, biały i zielony). Kolejnym kamieniem milowym w popularyzacji pizzy było jej pojawienie się w Stanach Zjednoczonych. W 1905 roku Gennaro Lombardi, włoski imigrant, otworzył Lombardi’s Pizza w Nowym Jorku – pierwszą licencjonowaną pizzerię w USA. Lokal szybko zdobył popularność wśród społeczności włoskiej, a pizza zaczęła być symbolem włoskiej kultury w Ameryce. Dziś Lombardi’s nadal istnieje i jest dowodem na to, że prosty placek i przemyślane dodatki mogły stworzyć globalny fenomen, łącząc ludzi z różnych kultur i pokoleń przy wspólnym stole.
Jaki składnik pizzy jest najbardziej kontrowersyjny?
Neapolitańska, klasyczna, amerykańska… Każdy rodzaj pizzy ma swoich zagorzałych fanów.
Nie ma jednak nic bardziej polaryzującego – niż pizza hawajska z szynką i ananasem! Jedni go uwielbiają, inni nie wyobrażają sobie pizzy z owocami. Chociaż ananas może zejść na plan dalszy, jeśli popatrzymy na japońskie gusta. Pizza jest tam podawana z nietypowymi dodatkami, takimi jak majonez, ryby morskie, kalmary, ziemniaki, a wszystko koniecznie z sosem unagi (sos z węgorza).
W rankingu aplikacji PanParagon najczęściej wybieranym przez Polaków rodzajem pizzy w 2024 roku była Margherita minimalnie wyprzedzając Capricciosę. Obie uzyskały niemal 30 proc. udziałów w zamówieniach, wyprzedzając trzecią na podium pizzę salami. Pomimo kontrowersji związanych z ananasem, pizza hawajska zajęła wysoką, czwartą pozycję w rankingu uzyskując 9,7 proc.
„Choć w Polsce nie brakuje ciekawych propozycji w postaci pizzy z kaszanką, frytkami, a nawet czekoladą, to finalnie na paragonach zdecydowanie wygrywa włoska klasyka. Nie zmienia to faktu, że często dajemy skusić się kontrowersyjną pizzę hawajską lub taką z dodatkiem kiełbasy lub ogórka. Jedno jest pewne – lubimy łączyć różne smaki” – stwierdziła Antonina Grzelak z aplikacji PanParagon.
Najdroższa pizza świata kosztuje 12 000 dolarów i jest serwowana we Włoszech. Nazywa się „Louis XIII” i zawiera luksusowe składniki, takie jak trzy rodzaje kawioru, jadalne złoto, homar oraz ręcznie robiony ser mozzarella z mleka bawołów. Jednak nie ma na nią wielu chętnych, ponieważ to jedno z najpopularniejszych dań najliczniej gromadzi miłośników klasycznych, prostych dodatków. Może byłaby bardziej popularna gdyby robiono ją i sprzedawano w Stanach Zjednoczonych, w których od lat sprzedaje się najwięcej smakowitości z Półwyspu Apenińskiego w zawrotnej liczbie około 350 kawałków pizzy na sekundę!
