Rewolucja kaucyjna w Polsce
Z systemów kaucyjnych korzysta 180 mln Europejczyków. To stanowi ponad jedną czwartą populacji kontynentu. Od 1 października dołączą Polacy.
Oznacza to, że od przyszłego miesiąca sklepy o powierzchni powyżej 200 m kw., będą musiały odbierać puste opakowania i oddawać klientom kaucję. Kwota kaucji pojawi się na paragonie jako oddzielna pozycja, a nie część ceny napoju.
Gotówki nie zabraknie
Czy po starcie systemu sklepom może zabraknąć gotówki na wypłatę kaucji? Mało prawdopodobne. Z doświadczeń innych krajów wynika, że nawet 87% klientów nie odbiera zwrotu w gotówce, tylko przeznacza go od razu na kolejne zakupy. Oznacza to, że większość kaucji krąży w ramach bieżących transakcji, a sklepy nie muszą gromadzić dodatkowych rezerw.
Ile za butelkę
System obejmie trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra, a także – od 1 stycznia 2026 r. – szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. Kaucja wyniesie 50 groszy na butelki plastikowe i puszki metalowe oraz 1 zł na butelki szklane wielokrotnego użytku.
Butelki po mleku muszą poczekać
Systemem kaucyjnym nie będą objęte szklane butelki jednorazowego użytku, opakowania po mleku, jogurtach i innych pitnych produktach mlecznych, szklanych opakowań jednokrotnego użytku. Nie będzie też dotyczył opakowań wielomateriałowych – kartoników po mleku i sokach. Takie opakowania trzeba wyrzucić do odpowiedniego pojemnika na odpady. Dla plastikowych i metalowych oraz wielomateriałowych opakowań, jak kartoniki po sokach czy mleku, będzie to tak jak dotychczas żółty pojemnik. To, czy dana butelka jest jednorazowego, czy wielorazowego użytku, ustala producent napoju.
Znak kaucji jest ważny
Aby zwrócić opakowanie musi ono być puste, lecz nie trzeba go specjalnie myć. Konsument nie powinien też zgniatać opakowania ze znakiem kaucji, a nakrętka powinna razem z nim trafić do recyklingu. Znak kaucji i kod kreskowy muszą być czytelne, aby prawidłowo zidentyfikować opakowanie. Przy zwrocie opakowań, w celu odzyskania kaucji, nie będzie wymagane okazanie paragonu.
Jak się to sprawdza?
W niektórych krajach szklana butelka wielokrotnego użytku wraca na rynek kilkanaście razy. Sukces tego rozwiązania pokazują liczby. W Niemczech przy zbieraniu opakowań w systemie kaucyjnym uzyskuje się poziom 97% zbiórki, a w Norwegii 95% dla butelek PET. Dobrym przykładem jest Litwa, która wprowadziła system kaucyjny w 2016 roku i w ciągu 2 lat osiągnęła poziom zwrotu opakowań wynoszący 90%. A to oznacza, że zdecydowana większość opakowań, wraca do tych, którzy wprowadzili je na rynek.
Mniejsze sklepy będą pobierać kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań w ich przypadku będzie dobrowolne.
Okres przejściowy
Okres przejściowy w systemie kaucyjnym potrwa od 1 października do 31 grudnia, umożliwiając równoczesne funkcjonowanie starych i nowych opakowań. W tym czasie konsumenci napotkają na sklepowych półkach opakowania z kaucją i oznaczeniem systemu oraz opakowania „starych” partii, które nie podlegają kaucji. Okres ten ma na celu danie przedsiębiorcom czasu na dostosowanie procesów produkcyjnych i logistycznych do nowego systemu
Początki systemu
Historia systemu kaucyjnego w Europie sięga XX wieku, ale rozkwit przeżywa od lat 80. ubiegłego poprzedniego stulecia, kiedy Szwecja wprowadziła go jako pierwsza w 1984 roku, a kolejne kraje skandynawskie szybko podążyły za tym trendem – Norwegia (1999) i Dania (2002). Do krajów posiadających aktywne systemy kaucyjne należą m.in. Szwecja, Dania, Norwegia, Niemcy, Holandia, Irlandia, Chorwacja, Estonia, Finlandia, Islandia, Litwa, Łotwa, Malta, Słowacja, Rumunia i Węgry.
