Szymon Koszyk – od urodzenia do śmierci „chłopak z Opola”
Nie trzeba mieszkać na opolskim Zaodrzu, aby wiedzieć, że jest tam ulica Szymona Koszyka. Po latach wspominał, że za jego młodości była to najgorsza dzielnica w mieście. Dzisiaj mijają 54 lata od jego śmierci.
Był publicystą, działaczem narodowym i społecznym związanym ze Śląskiem Opolskim. Pierwszym burmistrzem Głuchołaz po II wojnie światowej.
Żołnierz, dezerter i współpracownik Gazety Opolskiej
Szymon Koszyk ukończył szkołę nauczycielską w Prószkowie oraz szkołę we Włoszech. Współpracował m.in. z „Gazetą Opolską”. Wcielony w 1914 do armii niemieckiej podczas I wojny światowej. Walczył pod Verdun, gdzie został ciężko ranny. Zdezerterował z armii niemieckiej w 1918. Ukrył się w Tarnowie, gdzie wyszkolił oddział wojska, z którym zdobył miejscowe koszary austriackie.
Starcie z niemieckimi bojówkami
Do Opola wrócił w 1919 roku, skąd szybko został wydelegowany jako konsultant do Paryża na konferencję pokojową. Po I powstaniu śląskim założył w Gosławicach drużynę skautową pod nazwą Towarzystwo Skautów Opolskich. W 1920 zorganizował w Opolu pochód, który skończył się starciem z niemieckimi bojówkami. Pochód prowadzony wczesnym rankiem 2 maja 1920 roku przez Szymona Koszyka od strony dzisiejszego Zaodrza do centrum miasta został zaatakowany na moście przez niemieckie bojówki.
„Rodacy, kochani chłopi” – przemówił stojąc na parapecie okna jednej z kamienic Koszyk – przybyliśmy ubrani świątecznie, aby przeżyć piękny dzień. Nie spodziewaliśmy się tego brutalnego napadu. Niemcy odbyli wczoraj pochód i nikt im nie przeszkadzał, chociaż byliśmy w stanie to zrobić. Dzisiaj polała się pierwsza polska krew na przedmieściach Opola w czasach plebiscytu, ale tę walkę rozpoczęli Niemcy. My w walce dla Polski nie ustaniemy, niech żyje Polska!”
Wielu manifestantów dotkliwie pobito, w tym Szymona Koszyka, który ledwo uszedł z życiem. Rannego i przebywającego w szpitalu Koszyka uratował sekretarz komisariatu plebiscytowego w Opolu Antoni Kęsa, po kryjomu wywożąc rannego autem do Bytomia.
Pierwszy burmistrz Głuchołaz
Szczęśliwie udało się Koszykowi przetrwać II wojnę światową i w 1945 roku trafił do Głuchołaz, gdzie już od 4 maja do końca 1947 roku pełnił funkcję burmistrza Głuchołaz. Tam wydał „Kalendarz Głuchołaski na rok 1946”, po czym w 1947 roku wrócił do Opola, gdzie pracował w prasie. Był współtwórcą Archiwum Miejskiego w Opolu, w którym pracował w latach 1948–1951. Członek Związku Literatów Polskich, Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, Instytutu Śląskiego, ZBoWiD i PTTK. Od 1957 pozostawał na emeryturze.
4 lipca 1971 r. w Klubie Związków Twórczych w Opolu Szymonowi Koszykowi z okazji 80. urodzin zgotowano nie lada niespodziankę. Jak czytamy w Kronikach Miejskich: „życzenia składano językiem literackim, potocznym i gwarą, wcześniej sadzając jubilata na okazałym zabytkowym fotelu”.
11 sierpnia rok później Szymon Koszyk zmarł. Dzień później, 12 sierpnia 1972 roku, kronikarz ze smutkiem informował, że „odszedł od nas człowiek wielkiej miary, człowiek wielkich pasji, wielkiego entuzjazmu i wielkiej wiary. Odszedł Obywatel Opola – Civens Opoliensis (…) Szymon Koszyk zmarł”.
Dariusz Król
Fot. Jerzy Stemplewski
