Urodziny opolskiego Zoo

Zbliżają się 72. urodziny opolskiego Zoo, które uroczyście otwarto 22 lipca 1953 roku. Z tej okazji ma być uroczyście, przejmująco, a nawet nostalgicznie. A o historii Ogrodu Zoologicznego w Opolu opowie dedykowana temu wydarzeniu specjalna wystawa.

Czynna będzie od najbliższego piątku i przybliży fascynującą historię opolskiego zoo. Przygotowano specjalną ekspozycję, na której znajdą się archiwalne zbiory, dokumenty i unikatowe fotografie, ukazujące, jak ogromną drogę przeszło opolskie zoo przez ponad siedem dekad istnienia.

– Udało nam się dotrzeć do starych zdjęć z lat 50., 60. i 70., a nawet wcześniej z czasów, gdy jeszcze w Parku Nadodrzańskim działał niewielki zwierzyniec. To prawdziwa podróż w czasie. Zobaczymy, jak wyglądały pierwsze wybiegi i klatki, jak zmieniała się infrastruktura oraz jak na przestrzeni lat rozwijała się hodowla i troska o zwierzęta – zdradza dyrektor opolskiego Zoo, Aleksandra Czechowska.

Na niektórych fotografiach można rozpoznać pierwsze zwierzęta opolskiego zoo, a więc lwy, niedźwiedzie czy małpy, a także opiekunów i pracowników, których zaangażowanie budowało fundamenty tego miejsca. To też okazja, by przypomnieć sobie historie ludzi i zwierząt, którzy tworzyli ducha opolskiego ogrodu zoologicznego, może nawet ktoś odnajdzie na zdjęciach znajomą twarz z przeszłości?

Zaczęło się na jednym hektarze

Urodziny Opolskiego Ogrodu Zoologicznego to okazja, aby zajrzeć w jego historię, a ta sięga lat 30. ubiegłego wieku, gdy na terenie parku położonego na Wyspie Bolko, którego prywatny fragment zajmujący około 1 ha został przekształcony w zwierzyniec. W 1936 roku, ze względu na ogromną popularność tego miejsca, ówczesne władze miejskie udostępniły zoo publiczności, jednocześnie opłacając jego utrzymanie. Umiejscowienie zoo na wyspie samo w sobie było i nadal pozostaje wielką atrakcją. Początkowo w zwierzyńcu (tak wtedy nazywano zoo) spotkać można było sarny, bażanty i pawie, z czasem także egzotyczne ptaki. Przed wojną pojawiły się antylopy, afrykańskie małpy, a nawet lwy, które prawdopodobnie były prezentem Hermanna Goringa, czyli prawej ręki Hitlera.

Masowa przeprowadzka do Niemiec i narodziny na nowo

W czasie II wojny światowej zwierzęta zostały wywiezione do Niemiec, a zniszczenia spowodowały likwidację obiektu. Dopiero w 1952 roku powstał Komitet Odbudowy Zwierzyńca w Opolu, którego staraniem 22 lipca 1953 roku (właśnie mija 70 lat) Ogród został ponownie otwarty zajmując powierzchnię 2,4 ha. Klatki i wybiegi budowano w czynie społecznym, a kolekcję krajowych zwierząt wzbogacano o rzadkie i egzotyczne gatunki. Ogromnym sukcesem okazał się pierwszy w Polsce przychówek niedźwiedzi himalajskich i walabii Benetta.

W 1980 roku powiększono powierzchnię zoo do 19 ha, co stało się impulsem do dalszej rozbudowy, prowadzonej jednak w sposób prosty i tani, gdyż przypadła na okres kryzysu. W 1996 roku powstała nowa koncepcja modernizacji ogrodu, w myśl której zwierzęta z danych kontynentów miały być eksponowane na jednym obszarze ogrodu, w tak zwanych krainach zoogeograficznych.

Katastrofa i ponowne odrodzenie

W 1997 roku Ogrodowi groziła ponowna likwidacja, kiedy powódź tysiąclecia całkowicie zniszczyła jego teren i obiekty. W 1998 roku zoo odrodziło się po raz trzeci. Krok po kroku oddawano kolejne obiekty, budowane już według nowej koncepcji. Po raz pierwszy do Opola sprowadzono żyrafy, nosorożce, pandy rude, mrówkojady oraz różne gatunki małp i małpiatek. Specjalizacją ZOO stała się hodowla pazurkowców, lemurów i zwierząt kopytnych. W 2002 roku powstała żyrafiarnia, w 2005 – wybieg goryli, a w 2007 – basen z jedynymi w Polsce uchatkami kalifornijskimi. W 2011 roku oddano pawilon płazów – najbardziej zagrożonej wyginięciem gromady kręgowców, oraz nową żyrafiarnię, gdyż świetnie rozmnażającego się stada żyraf stary obiekt nie był w stanie pomieścić.

Powstało też akwarium składające się ze zbiorników z wodą słodką dla ryb żyjących w Amazonii i rzece Kongo oraz z wodą słoną i oglądać w nich  można rafę koralową, mureny, ryby ławicowe, płaszczki i rekiny.

Lwy, tygrysy, żyrafy i odporne na nowotwory golce piaskowe, czyli nowi lokatorzy

Lista nowych zwierząt w opolskim zoo jest bardzo długa. Na przestrzeni ostatnich lat z czeskiego Zlina sprowadzono trzyletnią tygrysicę Ume, partnerkę dla tygrysa Diego (przywiezionego z Krakowa). Urodził się też samiec zebry równikowej. Jego matką jest samica urodzona w Opolu, a ojcem samiec, którzy przyjechał do nas z Norwegii. W naturze zebra równikowa zamieszkuje sawanny na wschodzie Afryki (Zambia, Demokratyczna Republika Konga, Tanzania, Kenia, Etiopia). Na świat przyszła kolejna żyrafa o imieniu Rothschilda. Zaraz po urodzeniu mierzyła ponad 180 cm wysokości. Przybyło także czerwonaków różowych, czyli po prostu flamingów. Z Poznania przyjechał Kim – samiec takina złocistego. Po kilkudniowej kwarantannie trafił na jeden wybieg z samicą takina – Dolores, sprowadzoną rok wcześniej z czeskiego Liberca. W europejskich ogrodach zoologicznych żyje około 60 przedstawicieli tego gatunku – wszystkie są objęte programem EEP – europejskim programem hodowli zwierząt zagrożonych wyginięciem. W naturze takiny złote żyją około 18 lat. Występują w górach Quinling w chińskiej prowincji Shaanxi. Ich liczebność wynosi ok. 5000 osobników i stale maleje, stąd tak ważna dla przetrwania takinów jest ich hodowla w ogrodach zoologicznych.

Z Drezna do Opola przyjechały golce piaskowe. W naturze występują głównie na afrykańskich pustyniach w Etiopii, Kenii czy Somalii. Żyją nawet do 30 lat, co stanowi rekord długowieczności wśród gryzoni. Warto również wspomnieć, że golce piaskowe to zwierzęta wysoce odporne na wszelkie nowotwory. Dlaczego tak jest? To wciąż badają naukowcy. Podobnie jak brak u golców objawów menopauzy czy zmniejszenia sprawności mózgu ze względu na starzenie się.

Ryk lwów w opolskim zoo słychać od marca 2021 roku. Wtedy Atos i Portos – lwy angolskie – przybyły z gdańskiego zoo i zamieszkały w nowo wybudowanym pawilonie dużych kotów.

W Opolu na świat przyszedł żuraw mandżurski, to pierwszy taki przychówek w opolskim zoo. Para żurawi o potomstwo starała się 5 lat. – Samica raz w roku składała dwa jaja, które następnie wysiadywała na zmianę z samcem. Na ten drugi fakt warto zwrócić uwagę, ponieważ u ptaków zazwyczaj to samica zajmuje się wysiadywaniem. Tutaj oboje dbali o to, byśmy doczekali szczęśliwego finału lat– opowiadał pracownik zoo Grzegorz Rolik.

Ogród nadal nieustannie się rozwija, o czym świadczy zorganizowanie Wyspy lemurów, która daje zwiedzającym możliwość bezpośredniego kontaktu z tymi niezwykłymi zwierzętami. Inna nowa atrakcja to Dolina Charlotty. Znajdują się tam leciwe zwierzęta gospodarskie, takie jak świnki, krowa i koń. Ten zakątek ogrodu pełni funkcję edukacyjną, pokazując gatunki nieegzotyczne i upływ czasu, który dotyczy wszystkich żyjących stworzeń. Akwarium Podwodny Świat posiada cały jeden akwen, poświęcony niezwykłej rzece jaką jest Amazonka. Mieszkają w nim różne okazy ryb i płaszczek. Dużym sukcesem jest rozmnażanie się jego mieszkańców, niedawno kolejny już raz urodziły się tam małe płaszczki.

Kilkanaście dni temu odbyło się największe przedsięwzięcie transportowe w historii dzikich kotów w naszym ogrodzie zoologicznym. Dwa opolskie tygrysy, bracia Odrus i Odraj wyjechały do ogrodów zoologicznych w Niemczech i Holandii.

Opolskie zoo wzbogaciło się też o nowoczesny sprzęt medyczny, który pozwala na skuteczniejsze monitorowanie stanu zdrowia zwierząt. Wśród zakupionego wyposażenia znalazły się m.in. przenośne urządzenia USG – wykorzystywane zarówno w ogrodzie zoologicznym, jak i w opolskim Schronisku dla Bezdomnych Zwierząt – oraz kardiomonitor, który umożliwia stałą kontrolę zdrowia zwierząt wymagających szczególnej opieki. Dzięki wsparciu Towarzystwa Przyjaciół Ogrodu Zoologicznego udało się także sfinansować zakup urządzenia pomiarowego dla Akwarium.

Kilka lat temu redakcja legendarnego czasopisma przyrodniczego „National Geographic” wyróżniła opolski ogród zoologiczny jako jeden z najpiękniejszych w Polsce. Nie mamy wątpliwości, że miała rację.

W 2024 roku opolski ogród zoologiczny odwiedziło 356 tysięcy osób. To o blisko 75 tysięcy więcej niż w roku 2023!