Zapomniana rocznica, czyli Opolszczyzna na mapie Polski

7 czerwca 1950 r. odbyła się podniosła sesja Miejskiej Rady Narodowej z okazji powstania województwa opolskiego. Obecny był wtedy zastępca Szefa Kancelarii Rady Państwa, minister inż. Zygfryd Sznek, lwowiak i komunista” – odnotowują Kroniki Miejskie Opola. To wtedy właśnie datuje się początek naszego województwa. Formalności dopełniono 28 czerwca 1950 roku. W piątek minęły 74 lata.

Formalnie wszystko odbyło się na mocy ustawy z 28 czerwca 1950 roku, w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do opolskiego dołączono powiat brzeski i namysłowski z województwa wrocławskiego. Opolskie liczyło 9506 km² i tak wtedy, jak i dzisiaj, było najmniejszym w Polsce. Według danych z 1950 roku ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% Kresowianie.

W 1975 roku odłączono od nas powiaty raciborski (znalazł się w województwie katowickim) i oleski (niemal cały znalazł się w nowo powstałym wtedy województwie częstochowskim). Raciborski nie wrócił już do nas nigdy, zaś oleski powiększony terytorialnie znalazł się w naszych granicach w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r, gdy zlikwidowano województwo częstochowskie.

Większość obszarów naszego województwa stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim i nie do końca jest to poprawne. Północno-wschodnie obrzeża województwa (gmina Praszka i Rudniki nie leżą na historycznym Śląsku, lecz w Wielkopolsce (ziemia wieluńska). Zachodnia część obecnego województwa (ponad 20% powierzchni) obejmuje tereny historycznego Dolnego Śląska: większa część ziemi brzeskiej oraz ziemię namysłowską, które do 1950 roku należały do województwa wrocławskiego. Nysa, Grodków, Otmuchów, Paczków i Głuchołazy położone są na terenach historycznego Dolnego Śląska (dawne księstwo nyskie). Prudnik zaś i jego najbliższe okolice w średniowieczu stanowiły do 1337 roku część Moraw.

W trakcie reformy administracyjnej w 1999 roku istniało realne zagrożenie, że Opolszczyzna zniknie z wojewódzkiej mapy Polski, dzieląc los wielu innych województw. Pamiętamy, wtedy było ich aż 49. Nowy podział kraju nie przewidywał na mapie województwa opolskiego. Mówiono na przykład o województwie piastowskim, które mogłoby powstać z połączenia opolskiego i częstochowskiego. Na szczęście powstał Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny, który cieszył się absolutnie masowym poparciem mieszkańców i dzięki temu Opolszczyzna przetrwała. Symbolem tamtej walki jest pomnik „

„7 czerwca 1950 r. odbyła się podniosła sesja Miejskiej Rady Narodowej z okazji powstania województwa opolskiego. Obecny był wtedy zastępca Szefa Kancelarii Rady Państwa, minister inż. Zygfryd Sznek, lwowiak i komunista” – odnotowują Kroniki Miejskie Opola. To wtedy właśnie powstało nasze województwo.

Formalnie wszystko odbyło się na mocy ustawy z 28 czerwca 1950 roku, w wyniku podziału województwa śląsko-dąbrowskiego na województwo katowickie i opolskie. Do opolskiego dołączono powiat brzeski i namysłowski z województwa wrocławskiego. Opolskie liczyło 9506 km² i tak wtedy, jak i dzisiaj, było najmniejszym w Polsce. Według danych z 1950 ponad 50% ówczesnych mieszkańców stanowili autochtoni, około 25% stanowili Kresowianie.

W 1975 roku odłączono od nas powiaty raciborski (znalazł się w województwie katowickim) i oleski (niemal cały znalazł się w nowo powstałym wtedy województwie częstochowskim). Raciborski nie wrócił już do nas nigdy, zaś oleski powiększony terytorialnie znalazł się w naszych granicach w wyniku reformy administracyjnej w 1999 r, gdy zlikwidowano województwo częstochowskie.

Większość obszarów naszego województwa stanowi zachodnią część Górnego Śląska, natomiast cały region jest często określany Śląskiem Opolskim i nie do końca jest to poprawne. Północno-wschodnie obrzeża województwa (gmina Praszka i Rudniki nie leżą na historycznym Śląsku, lecz w Wielkopolsce (ziemia wieluńska). Zachodnia część obecnego województwa (ponad 20% powierzchni) obejmuje tereny historycznego Dolnego Śląska: większa część ziemi brzeskiej oraz ziemię namysłowską, które do 1950 roku należały do województwa wrocławskiego. Nysa, Grodków, Otmuchów, Paczków i Głuchołazy położone są na terenach historycznego Dolnego Śląska (dawne księstwo nyskie). Prudnik zaś i jego najbliższe okolice w średniowieczu stanowiły do 1337 roku część Moraw.

W trakcie reformy administracyjnej w 1999 roku istniało realne zagrożenie, że Opolszczyzna zniknie z wojewódzkiej mapy Polski, dzieląc los wielu innych województw. Pamiętamy, wtedy było ich aż 49. Nowy podział kraju nie przewidywał na mapie województwa opolskiego. Mówiono na przykład o województwie piastowskim, które mogłoby powstać z połączenia opolskiego i częstochowskiego. Na szczęście powstał Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny, który cieszył się absolutnie masowym poparciem mieszkańców i dzięki temu Opolszczyzna przetrwała. Symbolem tamtej walki jest pomnik „Brońmy swego Opolskiego” autorstwa znanego grafika, Andrzeja Czyczyły.

Inna sprawa, że miejscowi często spierają się, czy nasze tereny to Śląsk Opolski czy właśnie Opolszczyzna? Śląsk Opolski często jest mylony z nazwą Opolszczyzna. Prosto tłumaczy to na przykład Mariola Nagoda, nazywająca siebie Opolanka z pasją. „Śląsk Opolski odnosi się do obszaru dawnego Księstwa Opolskiego lub po prostu tej części rejencji opolskiej, która po III Powstaniu Śląskim pozostała w Niemczech. Natomiast Opolszczyzną obecnie nazywa się cały obszar województwa opolskiego. Chociaż pierwotnie nazwa ta powstała dla niemieckiej części Górnego Śląska w okresie międzywojennym. I nie jest wymysłem komunistycznym, jak często się słyszy”.

Najnowsze artykuły